Matthieu 5

Yesu' bhaamɛ̀ɛ̀ ting kpáa láà àng ye', le é lo' tɔɔn gwenglé le. É yala', le àbhà kàlengbò' yɔn' à gi,

le é gbaan' liangzɛà àng nɛ̀ ye: Lúbha leng (Luki 6:20-23)

Mɛ̂ɛ' wò à gànnu wo zowɛ́ɛ́ pé wo: wáá pɔnggeá Aatana zué, àng pe ké sɛ̀a. Gwilinɛnɛ̀' è go lɔngwɛ́ɛ́ gi láà, è yaayèa àngleà yaa gi le.

Mɛ̂ɛ' wó wosí-ii, àng pe ké sɛ̀a. Aatana ké àng zowɛ́ɛ́ saaà.

Mɛ̂ɛbò' àng zowɛ́ɛ́' zuɛyèa, àng pe ké sɛ̀a. Sɛ́ɛ́- tóà àngle gɔ̀n leekpɔ̀ɔ̀tili-sànmáá le.

Mɛ̂ɛbò' Aatana zòàwùn kɛɛ-vɔ̀n- àng go wʋʋʋle, ke à lɔ̀ɔ̀- àng kɛɛ ye yí lɔ̀ɔ̀ nɛ̀ fʋʋʋle, àng pe ké sɛ̀a. Ang zòàwùn láà e kɛɛà àng nɛ̀, le è àng zʋʋ kun le.

Mɛ̂ɛbò' bhaamɛ̀ɛ̀ wɛ̀i- àng kɛɛ, àng pe ké sɛ̀a. Ang lekini wɛ̀i ké zí Aatana kɛɛà.

Mɛ̂ɛ' àng zowɛ́ɛ́' káányèa wúnyóo bhà, àng pe ké sɛ̀a. Wo wo yáánpáà Aatana bhà.

Mɛ̂ɛ' wó bhaamɛ̀ɛ̀ kpɔ̀ kélé-mɛ̀ɛ̀a, àng pe ké sɛ̀a. Wo àng leeà Aatana gbebò.

Mɛ̂ɛ' wò àng wɛ̀ikɛ̀ɛ̀woà Aatana zòàwùn kɛɛ-wùn gi, àng pe ké sɛ̀a. Gwilinɛnɛ̀' è go lɔngwɛ́ɛ́ gi láà, è yaayèa àngleà yaa gi le.

A-wùn gi, wò sɔ̂ɔnwò' ka gɔ̀n, ke wò ka wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo, ke wò belebele naa ka bhà n-wùn gi bhiábhiá laá, ke ka pe ké sɛ̀a.

Wò à kɛ̀ɛ̀' kaá kwɛi, ka zowɛ́ɛ́ nii- daa, ke ká ka liágó, òo sieà ka nɛ̀. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, à tɔnɔ ké tóà ka bhà kpáaá lɔngwɛ́ɛ́ gi tili. Atoosiwo Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò' nuu fɔ́ɔ́lé lii láà, wo àng lekini wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wò- kwɛi' wo le. Wɩɩ' è lúyáán lí sɛɛ ni lɛipòlò lúyáán tà-pɔ̀ɔ̀n (Maki 9:50; Luki 14:34-35)

Kale ká wɩɩ' è lúyáán lí sɛɛ à gá le. Kɛ́ wɩɩ nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀-lèè-le- gò' à bhà la ò, wò mɛɛ kpɔ́à à bhà, ke è nù tó dɛ́ɛ wo nɛ́ɛ́nɛ̀ɛ̀a le? È tò' kwɛi, ke àle kɛ̀ɛ̀a-pɔ̀ɔ̀n àa bhe koo, wò à wɛin' wo lúulé, le bhaamɛ̀ɛ̀bò- táási à tà le.

Kale ká zí ye làngbha nɛ̀, le ka zán- lɛipolo lúyáán tó tà le. Tààn pɛ́ɛ' é yaayèa tɔɔn gwenglé, e to bànàkpɔ́ gi ziàn è?

Sée mɛngge àa zí làngbha dɔ ke è gbɔ bhuo à tà, kɛ́ wò à yaa' wo à yààlà-pɔ̀ɔ̀n tà, le è lɛipolo mɛ̂ɛ páipái' wó kwíle àng tó tà le.

A-kɔ̀ɔ̀ do láà à gi, ka leng ká làngbha' à gá lúyáán tà láà, à-lèè ké à bhà ke à zán- bhɔ, ke mɛnó- à ye. Sée à zán' è bhɔà ke mɛnó- à yeà, àle wúnsɛ̀sɛ̀bò' ka à kɛɛà láà à gá le. Wúnsɛ̀sɛ̀bò' kwɛi láà, bhaamɛ̀ɛ̀bò yánwɛ́ɛ́- páà àle bhà, le wò ka nɛ Aatana' é lɔngwɛ́ɛ́ gi láà à tɔ́ bhɔ à bhà le. Tɔ́ng kún-kɔ̀ɔ̀ lekini

Òo tóà ka gi ye: Moizi' tɔ́ng' dɔ' lii, ni Aatana wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò wʋʋ' é sɛ́ikwɛ́ gi láà, án nù- ke án àle gó gbóló gi le. Mɔ́ɔ́ nu tɔ́ng gói. Wánglafila, nle án nù- à kún-kɔ̀ɔ̀ lekini' giei ka nɛ̀ le.

À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, án à zɛ ka nɛ̀ sii tà ma: lɔngwɛ́ɛ́ ni sɛ́ɛ́-le tó òo gieà bhe, Aatana-à tɔ́ng bɛɛn' é sɛ́ikwɛ́ gi láà à wɛ́ɛ́ do ɛ́ɛ́n à bɛɛn tunɛ́ pɩ́sɩ́ɩ́nɛ́ do lefienɛ́ àa sieii bhiábhiá, ke à gi-wùn tó páipái òo kɛɛ bhe.

A-wùn gi, mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ' è tɔ́ngbò láà à pɩ́ɩ́nɛ́ do lefienɛ́ ke sieà, ke à-mɛ̀ɛ̀- zí à sie-kɔ̀ɔ̀ gieà mɛ̂ɛ bhɛ́ibò nɛ̀ laá, àle-mɛ̀ɛ̀- tóà mɛnó gòzíàa gwilinɛnɛ̀' è go lɔngwɛ́ɛ́ gi à bhà le. Kɛ́ mɛ̂ɛ ye' àle- tɔ́ngbò láà à kún-à, ke è zí à kún-kɔ̀ɔ̀ gieà bhaamɛ̀ɛ̀bò nɛ̀, àle-mɛ̀ɛ̀- dɔ̀lèè kpáa yeà lɔngwɛ́ɛ́ gi-gwilinɛnɛ̀ láà à bhà le.

Ale kɛɛ le an wɩɩ ka nɛ̀ ma: kale ka pe táásì Aatana-à zaa tà-kɔ̀ɔ̀ òo tò' sɛ̀a, ke è gie Aatana-à tɔ́ng dɔ-mɛ̀ɛ̀bò ni Faliziɛn-bò-le pe tà laá, ke káá dɔ̀lèè yeii lɔngwɛ́ɛ́ gi-gwilinɛnɛ̀ láà à bhà àlei. Zowɛ́ɛ́ kákáyè-mɛ̀ɛ̀bòà liè

Wó à pe' wo' fɔ́ɔ́lé-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ lii wo: kao bhaamɛ̀ɛ̀ zɛà láà, na ká àle mayèa loô a. Atoosiwo wo wɩɩ wo: mɛ̂ɛ' è bhaamɛ̀ɛ̀ zɛ, ke gílawo ké à-mɛ̀ɛ̀ bhà.

Kɛ́ nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: mɛ̂ɛ' i i wɛí sieà i bhá bhà, ke gílawo ké i bhà. Sée mɛ̂ɛ' i à peà i bhá nɛ̀ ye: léfɩɩ-mɛ̀ɛ̀' à gá laá, ke lò nà i-mɛ̀ɛ̀a lee kpáa lià tèbhenaanibò zué-wùn ké bhe. Mɛ̂ɛ ye' i zí à peà i bhá nɛ̀ ye: pɔàin-mɛ̀ɛ̀' à gá laá, ke i-mɛ̀ɛ̀ i bìlì gɔɔ̀le-pài lé-wùn ké bhe.

A-wùn gi, i wàà' nà ibhà sáàpɔɔn-á Aatana lɔ̀ɔ̀kɛ̀ɛ̀ à tà-gwɛ̀góló lé kwɛnggei, ke i zʋʋ- zana bhi ye: i bhá ke ké wɛí sieyèa i bhà,

í ibhà sáàpɔɔn láà à tó gwɛgóló lé bhi, ke í ló solong kún-i i bhá láà à nɛ̀ líe, ke í nuu nuà ibhà sáà láà à gói Aatana lé.

À lébhà ké ye mɛngge' bhi, wa i daa, le ka ni i daa-mɛ̀ɛ̀ láà ká lóii kiá tèbhenaani zué le. È tò' kwɛi, à-lèè ké à bhà ke í tó ke í bhàiwo i lɩ́ɩ́ kpɔ́ yóó láà à zì yɔ̀ɔ̀lɔ̀ɔ̀le, ke ka ni à gá ká tuàn zaalé, ke òo nù ló nà i gá tèbhenaani zué, ke zúuzi-mii láà òo i lénu polisibò nɛ̀, ke polisibò wòo ló nà i gá kààso gi.

Án à zɛ i nɛ̀ sii lenglèng tà ma: wò i daa-le wò' kààso gi, í tóà bhi kwɛi kwɛi flúúlé. Mɛ̂ɛbòà kpan' é i lé láà, yóó àle sùwɛ́ɛ́ nààlàkáán paán góà bhe, yáá góii bhi. Zùàkɛɛ-liè

Wó à pe' wo' lii wo: kao zùàkɛɛà láà, na ká àle mayèa loô a.

Kɛ́ nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ' i nɔ́ng ke gaa zowɛ́ɛ́ dɔ̀ à bhà-yànwɛ́ɛ́á, ke yé wɩ́ɩ́ dɔ' wo à bhà i zowɛ́ɛ́ pé lɛ́ɛ.

À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, i kɔɔ sɛ̀ gi-yànwɛ́ɛ́' é i wun bhà láà, è tò' i dàà wúnyóo gi-pɔ̀ɔ̀n-a laá, í à sí kɛlɛ gi, ke í à bili. Atoosiwo i yánwɛ́ɛ́ do-le pe sì i bhà-yè ké fìláá i dèbílí-le tó bìlì gɔɔ̀le-pài lé-yè bhà.

I kɔɔ sɛ̀' é i bhà láà àle- zí tò' i dàà wúnyóo gi-pɔ̀ɔ̀n-a laá, í à tu káán ke í à bili. Atoosiwo i dɔ̀ɔ̀bhà do-kini-dò-le kààn i bhà-yè ké fìláá i lɛnó tò bhi-yè ke wò i bili nàa gɔɔ̀le-pài lé-yè-le bhà. Lê gò kai-liè (Matie 19:9; Maki 10:11-12; Luki 16:18)

Wo zí à pe' lii wo: mɛ̂ɛ' i lê góà kai, í à gò kai-sɛ̀ikwɛ́ naa à bhà.

Kɛ́ nle án wɩɩ ma: mɛ̂ɛ óó mɛ̂ɛ' i ibhà nɔ́ng góà kai bhiábhiá, ke àa àbhà giè kpáá pé-wùn-leá laá, ke i à yáán daa' woii kaa tà le. Sée mɛ̂ɛ' i lê gò kai-yè si, ke i wɩ́ɩ́' dɔii mɛ̂ɛbòà lê bhà lɛ́ɛ. Kaiwo-liè

Wó à pe' wo' zí fɔ́ɔ́lé-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ lii wo: kao kaiwoà bele tà láà, na ká à mayèa loô a. Wo wɩɩ wo: ka ka kaiwoà wún óó wún' gi Gwilinɛ Kpáa nɛ̀, ká àle tó kɛ̂ɛ le.

Kɛ́ nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: kao ka kaiwoà pɔnggepɔ̀ngge tà gbonggbongle. Kao ka kaiwoà lɔngwɛ́ɛ́ lefienɛ́ tà, atoosiwo àle Aatana yàà à tà-gbòlòa le.

Sée kao ka kaiwoà sɛ́ɛ́ tà, atoosiwo àle Aatana gɛɛn dɔ̀ à tà-sùàa le. Kao zí ka kaiwoà Zelizalɛm-pɛ̀ɛ̀ tà, atoosiwo àle Aatana Gwilinɛ Kpáalàkpàà-à pɛ́ɛá le.

Sée kao zí ka kaiwoà ka lekini tà, atoosiwo káá mɔɔii ka lekini wuntɛ̀ɛ̀n do lefienɛ́ talaá tíiá, ke è nù bhɔ à fèlè púúá-yè' bhà le.

Kɛ́ à-lèè ké à bhà ke kaà iin- tó iin-á, ke kaà ááo- zí tó ááo-á. Atoosiwo à bhɛ́i ye' wò à daa à tà láà, àle tó- gò gɔɔ̀yóo' pé le. Bhɔlɔ gó-liè (Luki 6:29-30)

Wó à pe' wo' fɔ́ɔ́lé-mɛ̀ɛ̀bò nɛ̀ wo: yánwɛ́ɛ́' yánwɛ́ɛ́ ye, le sóówɛ́ɛ́- sóówɛ́ɛ́ ye láà, na ká à mayèa loô a.

Kɛ́ nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: wò wúnyóo kɛɛà mɛ̂ɛ' i gá, miá à-kpàn gó wúnyóoá. Wánglafila, mɛngge- i tóló màà' i kɔɔ sɛ̀ gi, í i kɔɔ kpáná gi-tòlò kpɔ́ lefienɛ́ wo à nɛ̀.

Mɛngge- à pè' ye é ló nà i gá tèbhenaanibò zué, ke é ibhà bhái sí i gɔ̀n laá, í ibhà gbàbhuu-nù tó nu à nɛ̀ do.

Giè i gɔ̀n-mɛ̀ɛ̀ ke- zí i tà' zaá, ke è gbá yaa i gwenglé yàn-gbàn tà, ke è wɩ́ɩ́ ye: í ló nàa à gá, ke í gie nàa tɔɔn do tà laá, í à sí, ke í gie nàa tɔɔn piilɛ tà.

Mɛ̂ɛ' è gba leeà i gɔ̀n, í à-pɔ̀ɔ̀n nu à nɛ̀, sée mɛ̂ɛ' è nuà kpan síi i gɔ̀n, miá i tɛɛ-zàà bɔ à-mɛ̀ɛ̀ tà. Mɛ̂ɛ yáò lɔ̀ɔ̀ mɛ̂ɛ kɛɛ-liè (Luki 6:27-28, 32-36)

È gò' àle gi, wó à pe' wo' lii wo: i dɔ́ma-le lɔ̀ɔ̀- i kɛ̂ɛ, ke i yáò' à sàn- i kɛ̂ɛ láà, na ká àle mayèa loô a.

Kɛ́ nle án wɩɩ ka nɛ̀ ma: òo tóà kwɛi. Ka sàn- mɛ̂ɛ' àng kɛɛ láà, àng lɔ̀ɔ̀- ka kɛ̂ɛ, ke mɛ̂ɛ' wò ka wɛ̀ikɛ̀ɛ̀wo, ká àng lébhàiwo Aatana zì.

Ka à kɛɛà kwɛi' wo, le mɛnó- ka dɔn ka nɛ Aatana' é lɔngwɛ́ɛ́ gi láà àbhà náòa le. Pɔɔn- à kɛɛ ke an àle pe kwɛi, àle ye: Aatana ké ebhà yáán wolo wúnsɛ̀ kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ ni wúnyóo kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ tó nɛ̀, le è zí la ban e zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀ ni e lààwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò tó nɛ̀ le.

Yàa àleá, ka lɔ̀ɔ̀- mɛ̂ɛbò' àng kɛɛ, àngle lengdo lɔ̀ɔ̀- ka kɛ̀ɛ̀' la ò, ke à tɔnɔ- tóà ka gɔ̀n mɛɛá, kɛ́ ke wɛ́i kún-mɛ̀ɛ̀bò lefienɛ́ tó ké àle kɛɛ wo ké nɛ̀ kwɛi le?

È tò' zí ke ká bhɛɛ yaa mɛ̂ɛ' wó ka pe gi láà àngle lengdo bhà la ò, ke ka mɛɛ bhɛ́i ke kɛɛyèa mài mɛ̂ɛ ni-wùn-a àlei le? Atoosiwo mɛ̂ɛ lefie' wàa Aatana dɔn, àng tó ké àle sínma kɛɛ.

À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, ka nɛ Aatana' é lɔngwɛ́ɛ́ gi, pe kekekèke àa à bhà kɔɔ' gi láà, pe òo tóà ka lekini ka bhà àle-kɔ̀i le.