Luc 1

-2 Wúnbò' daa' ko-kwèè tà láà, mɛ̂ɛ' àng yánwɛ́ɛ́' à-lèè ye', ke wò à zigó-kɔ̀ɔ̀ ni à léyaa-kɔ̀ɔ̀ tó dɔn, wó à léban' ko bhà kɔɔ' gi láà, bhaamɛ̀ɛ̀ bɛ́ɛ́ tó ké yaayèa à bɛɛnzɛyè bhà. Sée mɛ̂ɛ do' wó à-lèè ye' láà, Aatana- zí àngle yaayèa e kɔlé-mɛ̀ɛ̀a, ke wò à-wʋ̀ʋ̀ léban bhaamɛ̀ɛ̀bò bhà le.

À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, gɛ̀ilɛ tó-mɛ̀ɛ̀ Teofili, má wúnbò láà à tó gɛin ma kɔɔ' gi, ke má zí bo à zigólé ni à léyaalé tó dɔn-á kpákpálé láà, e sɛ̀a n gi, ke n lekini án zí dɔ i nɛ̀ à bhɛɛ tà dɔ́ɔ̀nle sɛ́ikwɛ́ é à gi, ke án à bɔ i nɛ̀,

ke wó i dɔɔ' wúnbò' à gá láà, í nù à tó tò maiá-lèè ye à bhà. Aatana-à kɩ́ɩ́la ké Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ kpɔ́yè to' liélé, le é à-nàà kpɔ' le

Elɔdi' nuu gwilinɛá Zudee lùu wunlé tée' gi láà, yíkpàà Aatana nɛ̀-mɛ̀ɛ̀ do ke' nuu bhi, wo nuu à leeà Zakali. Izalae-bòà yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpulu ye' wó nuu à leeà Abia pé-mɛ̀ɛ̀bò láà, Zakali' nùù àngle pé le. Wo nuu àbhà nɔ́ng leeà Elizabɛti. Yíkpáá-mɛ̀ɛ̀ kpáa fɔ́ɔ́lé' nuu lii ke wó nuu à leeà Aalon láà, à ginɛ́' nuu nɔ́ng láà à gá le.

Zakali ni àbhà nɔ́ng Elizabɛti láà àng tó piilɛyè ké nuu Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bòa. Wo nuu Gwilinɛ Kpáa-à tɔ́ng kún-à, le wó nuu liè maà à tà, le pe àa nuu àng bhà kɔɔke kɔ̀ɔ̀ke gi le.

Kɛ́ nɛ́ àa nuu àng gɔ̀n, atoosiwo Elizabɛti àa nuu nɛ́ kpɔ́-nɔ̀ngá. Sée àng tó piilɛyè' woo tó bhaamɛ̀ɛ̀ bhàgbaanyè lenglèngbòa.

É nuu kwɛngge láà à gi, Zakali ké nuu e pe yíkpáá-gàlá kɛɛà Aatana nɛ̀, ke à bhɛɛ' zin é nuu kpulu' à gi láà à bhà.

Kɛ́ Gwilinɛ Kpáa lɔ̀ɔ̀kɛɛ-lèè záázàà leng láà, sɔ̀ɔ̀ bhi bha' bhɔ', le wó kpékpé maa' yíkpáá-mɛ̀ɛ̀bò kɛɛ-kɔ̀ɔ̀ zìì gi, le é to' Zakali pe bhà le. É sɔ̀ɔ̀ bhi àle gi, ke è làsikɔlɔ dɔ pailé Aatana nɛ̀ le.

Ale' kɛɛii kwɛi láà, ke mɛ̂ɛ páipái' wó nuu nuyèa Aatana lɔ̀ɔ̀kɛɛ lià bhi, àng tó kpulu ké dɔɔ bhàiwo lià lúulé làsikɔlɔ dɔ̀ pailé bha bhà.

Zakali yéè e káá' wo, ke Gwilinɛ Kpáa-à kɩ́ɩ́la do ké dɔɔ wò sáà gòa-làsikɔlɔ dɔ pailé gwɛgóló' à lé láà à pé à kɔɔ sɛ̀ tà bhi.

À yáánpà à bhà-yè láà e à gwílé múúwo', ke súó' daa à gi.

Kɛ́ le Aatana-à kɩ́ɩ́la' wɩɩ' à nɛ̀ ye: Miá súó, Zakali! Atoosiwo í nuu bhàiwoà ziàn Aatana zì wún' gi láà, ya wɩ́ɩ́ à bhà. A-wùn gi, ibhà nɔ́ng Elizabɛti ké nɛ́ kpɔ́à i gɔ̀n miɔnnɛ́á, le i à lee Záàn le.

E tóà i gɔ̀n zowɛ́ɛ́ niidàà à lé-wùn kpáaá, le i i liágo à lé, le bhaamɛ̀ɛ̀ kpe kpáalàkpàà tó- zí wo liágo i pé à kpɔ́-wùn gi le.

Atoosiwo à dɔ̀lèè ké tóà tiàànle Gwilinɛ Kpáa zué. Yàa wɩ̂ɩ ni yàà mɛ̂ɛ yáin-pɔ̀ɔ̀nbò-le kekekèke mi-ii. E góà e laa gwílé, ke Aatana-à Waa Zaazaa ké à payèa.

E Izalae-bò kpe kpáa góà ni-zàà tà, le wò nu daa dɛ́ɛ woi wó Aatana Gwilinɛ Kpáa-à zaawɛ́ɛ́' à to' láà à tà le.

Aatana-à Waa Zaazaa bháa' nuu à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀ Eli gi naa do' à tà fɔ́ɔ́lé lii láà, è tóà à lekini gi àle-nàà tà, le è daa nàa Gwilinɛ Kpáa liélé le. E mɛ̂ɛkpáò zowɛ́ɛ́ seeláà náò pé, le è gbánngnɛ̀ gò Aatana wʋʋ bhà-mɛ̀ɛ̀bò dɔ zaa gi, ke wò Aatana zòàwùn kɛɛ-mɛ̀ɛ̀bò lé-mài sí le. È Izalae-bò mɔ̀ng-baaà kwɛi' wo, ke wò yaa yáán tò Gwilinɛ Kpáa gɔ̀n-yàà gi le.

Aatana-à kɩ́ɩ́la' bo' à peá kwɛi, le Zakali' wɩɩ' à nɛ̀ ye: An i wʋʋ láà à tò maiá-lèè yeà mɛɛ bhà, ke n bhà' gbaan tó wo, ke nbhà nɔ́ng leng bhà' zí gbaan le?

Zakali' bo', le Aatana-à kɩ́ɩ́la' à yoobɔ' à gɔ̀n ye: Nle án Aatana-à kɩ́ɩ́la ye' wò à lee Gabilie láà à gá le. Nle án dɔ à zué, le an à légièwo le. Ale n bɔyèa ke án liangzɛ i nɛ̀, ke án nâa sɛ̀ láà à kpɔ́ i nɛ̀ le.

Kɛ́ le àa bhɔyèa i gi mai bhà lɛ́ɛ. Sée àle tó gi, Aatana' wúnbò láà à kɛɛ lóó' à kpɔ́yèa, àle- bhɔ̀', à tó ké kɛɛà mai lenglèngá. A-wùn gi, bhè i yáán tó bhi, í tóà bhóbhóá, le yáá mɔɔ wɩ́ɩ́á, le è to kwɛi flúúlé, le wúnbò láà à tó kɛɛ-kwèèi- bhɔ le.

Ale' kɛɛii kwɛi, ke mɛ̂ɛ páipái' wó nuu yáán tóà Zakali gɔ̀n lúulé, à mɔ̀ Aatana-kwìle kwɛi pingpingle-yè láà à-mài ké àng tó ni-ii.

É wolo' bhi, yòo mɔɔ liangzɛá àng nɛ̀. Ale kɛɛ le wó à gànnu' wo: lábhili ke' daayèa à gá Aatana-kwìle bhi le. Atoosiwo é nùù liangzɛà àng nɛ̀ e kɔɔ' gá, ke e e tàsáná, ke àa mɔɔ wɩ́ɩ́á le.

É nuu ke Zakali pe yíkpáá lóó' bo zin-á kélé, le é lo' woó péele le.

Bhanɛ́ ke' bo' gieá, le Zakali-à nɔ́ng Elizabɛti láà é to' gwíyèa le. Ale' kɛɛ' kwɛi, Elizabɛti' ló' wo' e bànàkpɔ́i mɛ̂ɛ soluá, ke e wɩɩ ye:

Gwilinɛ Kpáa' gɛ̀ilɛ lenglèng' à tó n bhà é le. Yɛ́ɛ' nuu n kɛɛà bhaamɛ̀ɛ̀bò zué láà, ya wɩ́ɩ́ à tó gò n yán tà-wùn bhà tò! Aatana-à kɩ́ɩ́la ké zí Yesu kpɔ́yè to' liélé, le é à-nàà kpɔ' Mali nɛ̀ le

À mɛ̂ɛ saadonààa, Aatana ké ebhà kɩ́ɩ́la Gabilie bɔ' Nazalɛti Galilee lùu gi.

E à bɔ' loònɛ́ ke' wó nuu à leeà Mali à pé. Gwilinɛ Davi ginɛ́ do ke' wó nuu à leeà Zozɛfu, e nuu loònɛ́ láà à-wùn peyèa.

Aatana-à kɩ́ɩ́la' bo' daaá kwíle, le é à pe' Mali nɛ̀ ye: Ibhà wɩ̀ɩ̀bhà' é. Aatana Gwilinɛ ké i pé, le ya gɛ̀ilɛ tó i bhà le.

Mali' à wʋʋ láà à ma', e à gwílé múúwo' miniminiyèa, le é gbaan' e zʋʋgɔɔn-à ye: wɩ̀ɩ̀bhà suu ye é, àle zíà' lɔ le?

Aatana-à kɩ́ɩ́la' à pè- à nɛ̀ àle gi ye: Mali, miá súó, gána ké yaayèa i gi Aatana zué.

A-wùn gi, í gwí síà, le i à-nɛ̀ kpɔ miɔnnɛ́á le. I à kpɔ̀', í à lee Yesu.

À dɔ̀lèè ké tóà kpáaá. Wo à leeà Aatana Gwilinɛ Kpáalàkpàà' é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà à gbe. A-wùn gi, Aatana ké à bâa Davi-à mɛ̂ɛnɛ̀' nuu lii láà à nuà à nɛ̀.

E tóà Zakɔbu ginɛ́bò wunlé kweetókwèètóá, le àbhà yáán àa gó lɔng bhà gbonggbongle le.

Aatana-à kɩ́ɩ́la' bo' à peá kwɛi, le Mali' à bhàgilawo' ye: Le àle kɛɛ-kɔ̀ɔ̀- keeà lɔ, sée ke máá wúngge dɔn miɔn-wùn gi le?

Le Aatana-à kɩ́ɩ́la' à yoobɔ' à gɔ̀n ye: Waa Zaazaa ké nuà i tà, le Aatana Kpáalàkpàà' é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà, à bháa- loo daa i tà le. Pɔɔn- à kɛɛ ke nɛ́' i à kpɔ́à láà, è tóà Aatana gbeá, ke è tóà à tùbhà-nɛ̀a, àle lɛ́ɛ.

È gò' àle gi, à gàn- tó i yàan ye: Elizabɛti' ka ni à gá ka ganng- zin ké bhà láà, à lekini ké zí gwíyèa, le yéè à gi-nɛ̀ kpɔ́ miɔnnɛ́á, sée ke e lóoán-á kwɛi le. A-wùn gi, wó nuu àle-mii' à leeà kɔifɩɩ-nɔ̀ng láà, àle ya gwí sí, le kó dɔɔ àbhà mɛ̂ɛ saadonààa é le.

Atoosiwo Aatana kwìì à bhà-wùn àa bhe.

Aatana-à kɩ́ɩ́la' bo' à peá kwɛi, le Mali' wɩɩ' ye: Gwilinɛ Kpáa-à nua-nɔ̀ng' n gá le. Í à pe' kɔɔ' gi láà, Áa è à kɛ̂ɛ n nɛ̀ kwɛi. Mali' bo' àle peá kwɛi, Aatana-à kɩ́ɩ́la' ló' wo' le. Mali lò wɩ́ɩ́i Elizabɛti bhà-yè

À bha do láà à bhà, Mali ké wala', le é lo' zólé Zudee-tɔ̀ɔ̀n gbaan gi-pɛ̀ɛ̀ do ke gi le.

É waa' bhi ke è sɔɔ Zakali pé kwíle, le é wɩɩ' àbhà nɔ́ng Elizabɛti láà à bhà le.

Elizabɛti' tuàn Mali-à wɩ̀ɩ̀bhà wʋʋ maà, àbhà nɛ́' tó' wo', le é pà lebhà zìgo' à gwílé le.

A-wùn gi, Elizabɛti ké to' sáabhi, ke Waa Zaazaa' daa à gi, ke ya à pa, le é e wʋʋ léwala' váale, le é wɩɩ' à gɔ̀n ye: Sá Mali! Aatana- lúbhawoyèa ile i bhà i bhá-nɔ̀ngbò finibhà, le é zí lúbhawoyèa nɛ́' é i gwílé láà à leng bhà kwɛi la wà!

Le nle an zí mɛɛá, le Gwilinɛ Kpáa laú' nuii wɩ́ɩ́i n bhà le?

Pɔɔn- à kɛɛ ke an ale pe kwɛi láà, àle ye: ibhà wɩ̀ɩ̀bhà-wʋ̀ʋ̀' tuàn daaà n tóló gi, le é to' le nɛ́' é n gwílé zé é, é sɛ̀ kɛɛ zìgo' i wʋʋ lé le.

I pe ké sɛ̀a, atoosiwo i kpɔ́yè ké to' à lé ye: wó nâa' à kpɔ' i nɛ̀, ke è go Gwilinɛ Kpáa pé láà, à gi-wùn ké kɛɛà maiá. Mali-à zele gò Aatana tà-wʋ̀ʋ̀

É bo', le Mali' à wʋʋ lékun' ye: Má Gwilinɛ Kpáalàkpàà wánglegó, má à kiàbhà yaa à tà.

N zowɛ́ɛ́ nii' daa n gwílé miniminiyèa Aatana' é n la-mɛ̀ɛ̀a láà à-wùn gi.

Pɔɔn- àle kɛɛ kwɛi, àle ye: nle nua-nɔ̀ng wɛ̀iyè' é, Gwilinɛ Kpáa ké n gaayèa wɛ̀i bhà. A-wùn gi, è sí tenglé bhà, ke è zin nàa lúyáán léyaalé bhà, tɛ́i-pɔ̀ɔ̀n tó páipái ké à peà wo: n pe ké sɛ̀a.

Atoosiwo Aatana kpókpó' à kɔɔ- mɔɔ wúnnówùnnó bhà, ke wúnyóo àa zin à bhà láà, e wúnsɛ̀ kpáalàkpàà kɛɛyèa n nɛ̀.

A-wùn gi, án wɩɩ ma: Aatana ké tóà mɛ̂ɛ' wò suo à gɔ̀n láà àng gaaà wɛ̀i bhà kwɛi kwɛi kwɛi flúúlé, le kwee- yaa kwee lé le.

E wún kpókpóbò lékáányèa e kɔɔá. Bháa' é à túlú gi láà, e lekini butolo-zòwɛ́ɛ́' mɛ̂ɛbò' àng gwílé láà àng waayèa zùkùlù bhà à gá.

E gwilinɛ kpákpaabò góyèa fàànlé, le é wunlé kpàà e nɛ̀-mɛ̀ɛ̀bò dɔyèa dɔ̀lèè kpákpaabò bhà le.

E vɔ́n-mɛ̀ɛ̀bò gbayèa gbanggbaale, le wa kán le. Kɛ́ e wélé-mɛ̀ɛ̀bò-le kɛɛ' wo', le wó lo' wo kɔifɩɩá le.

-55 E zí à to' liélé, le é à pe' ko bhɛ́mabò nɛ̀ lii ye: Ablam ni à ginɛ́bò ko wɛ̀i ké e kɛɛà kwɛi kwɛi, le à nààlé àa tó le. É à pe' kɔɔ' gi lii láà, è àle gi-wùn kɛɛyèa tò, le Izalae-bò' kó àbhà gùábòa láà, é ko woloyèa wún gi é le. Ale tóyèa ko bhɛ́mabò wɛ̀i' é nuu à kɛɛà fɔ́ɔ́lé láà à gizana-kɔ̀ɔ̀ dɛ́ɛá le.

Mali' bo' à peá kwɛi, e to' Elizabɛti pé bhi flúúlé, le mɛ̂ɛ yaka yɔ̀ɔ̀nsínma' gie', le é nuu lóà woó péele le. Záàn mɛ̂ɛ zúlú-mɛ̀ɛ̀ kpɔ́-kɔ̀ɔ̀

Elizabɛti nɛ́ ye bha' bhɔ', le é nɛ́ kpɔ' miɔnnɛ́á le.

À yaa yóóbò ni àng pé gbúnng gi-mɛ̀ɛ̀bò' à ma' wo: Elizabɛti wɛ̀i ké Aatana kɛɛyèa, le ya wúnsɛ̀ kpáa kɛɛ à nɛ̀ kwɛi laá, àng tó ké nuu wo liágóà à-wùn lé.

Nɛ́ láà à kpɔ̀ à bhà lóó' zin' kélé, àng tó ké nu' à-yì kɛɛ lià. Wóò woo à daa à nɛ nɛ̀, ke wò à lee Zakali,

kɛ́ le à laú' wɩɩ' ye: Ááo, àa Zakali ziaá, à tɔ́- Záàn.

Le wó wɩɩ' à nɛ̀ wo: I pe ganng- zìn à bhà-mɛ̀ɛ̀-mɛ̀ɛ̀' kaé kwíilé-yɛ̀ɛ̀ bhà, ke wò à lee kwɛi le?

Wó bo', le wó Zakali leng bhàgilawo', ke wo kɔɔ wawí-ii à nɛ̀, ke wò àbhà nɛ́ láà à leeà tɔ́' gá, è à pe le.

Zakali' e kɔizɛ̀- àng nɛ̀ àle gi, ke wò nu nà kóngpalanɛ́ do keá à nɛ̀, le wó nu' nàa, le é bɛɛnzɛ' à tà ye: Nɛ́ láà à tɔ́- Záàn. À kɛ̀ɛ̀ kwɛiyè láà à gi, à-mài ké mɛnó ni'.

Kɛ́ wo to' sáabhi, le Zakali biinlé' polo', le bhɛɛ' kaan' à nɛɛ́ɛ́ tà, le é sɔɔ' liangzɛà, ke e Aatana wánglegóii lòlò tà le.

Ale' kɛɛ' kwɛi, súó ké daa' àng zì-mɛ̀ɛ̀bò tó páipái gi, le à gɛingò ké nɛ̀ bhɛɛ' lo' Zudee-tɔ̀ɔ̀n gbaan gi zanózànóá le.

Mɛ̂ɛ páipái' wó à-wùn ma', àng tó ké nuu wo yáán wáláà à gi, le wò wɩɩ wo: Élaò, nɔ́ɔ́nɛ́ láà àle- tóà mɛɛ-nɛ̀ suuá kwɛi le? Sée Aatana Gwilinɛ ké nuu kɔɔ sɛ̀ yaayèa nɛ́ láà à bhà mai lekiniá. Zakali-à zele gò Aatana tà-wʋ̀ʋ̀

À bha do láà à bhà, Waa Zaazaa ké Zakali' é nuu nɛ́ nɛá láà à pa', le é sɔɔ' Aatana wʋʋ léban-à ye:

Gɛ̀ilɛ àa Aatana bhà. Atoosiwo àle Izalae-bò koà Gwilinɛ-á, le à zʋʋ' zanayèa kole-mii' é ko síyèa e zòà-lùuá láà ko-wùn-a, le ya ko tàboo le.

E mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀ kpókpó do zinnáyèa ko nɛ̀ kpunglà. Abhà gùá-mii' é nuu gwilinɛ Davi-a láà àle ginɛ́ do' à gá le.

E àle bhɔ-wùn to' liélé, le é à-nàà kpɔ' ko nɛ̀ e wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀bò' nuu fɔ́ɔ́lé lii láà àng tà le.

Wo nuu à peà wo: mɛ̂ɛ la-mɛ̀ɛ̀ láà àle ko káán-à ko yáòbò gɔ̀n bhɛɛlé, le è ko si ko sàn- mɛ̂ɛ' àng kɛɛ àng kwenglé le.

Ale tóà ko bhɛ́mabò gàà wɛ̀i bhà-kɔ̀ɔ̀a Aatana gɔ̀n, ke à zʋʋ' zana é mɛ̀ɛ̀nɛ̀' daa' àle ni àng gá-nù àng finibhà lii láà à-wùn-a le.

Aatana' píní láà à wò- ko bâa Ablam' à nɛ̀, le é e kaiwo' à tà le.

-75 E wɩɩ' zí ye: é zaa lépólóà ko gɔ̀n, ke ko bò' góá ko sàn- mɛ̂ɛ' àng kɛɛ àng kwenglé, kó nù táásí' wo gwílé púúá Aatana zòà-zàà dɔɔyè tà tɩnggbɩɩle, ke à yáán ké ko bhà, ke síka ke àa ko gi koo, ke è tó kwɛi kwɛi koà tòsɛ́ɛ́là tó páipái gi le.

Zakali' bo' à peá kwɛi, le é zí e wɛ̂ɛ bɔ' nɔ́ɔ́nɛ́ láà à tà, le é wɩɩ' à nɛ̀ ye: Nbhà nɛ́, i leng' bhe laá, wo i leeà wo: Aatana Kpáalàkpàà' é lɔngwɛ́ɛ́ gi tɛ́nglà láà à wʋʋ léban-mɛ̀ɛ̀, atoosiwo ile í daaà Gwilinɛ Kpáa liélé, le i à giè à tà-zàà baa le.

Ile í zí gwílíkaan daaà Izalae-bò bhà, le wò wo la-mɛ̀ɛ̀ dɔn, ke Aatana- nù àng bhàwùn tó le.

Atoosiwo bhaamɛ̀ɛ̀bò ko wɛ̀i ké ko nɛ Aatana kɛɛ miniminiyèa. Gɛ̀ilɛ àa ko wɛ̀i à kɛɛ-zòwɛ́ɛ́' é à gwílé kwɛi láà àle bhà, le àbhà mɛ̂ɛnɛ̀' é góii lɔngwɛ́ɛ́ gi, à zán' mɔ̀ng maa zigó ko tà ye yáán nɛɛ- wolo ziàn yué kɔi láà à nɛ̀ le.

Sée mɛ̂ɛ' wó wo yán tíibhà, ke ga-gbɛ̀i' yaayèa àng tà láà, Aatana' ebhà yáán láà à wòlò- kwɛi, ke è lɛipóló àngle tà le. È zí à kɛɛyèa kwɛi ke è nù ko tò ko ké nɛ̀ sɛ̀a-zàà' gó koá le. (Zakali' tɔ́ ban' Aatana bhà wʋʋ' gi, àle lɛ́ɛ.)

Nɛ́ láà e nuu toloà, ke e tóii kpáaá, ke e lóii gwílíkaan síá do. E lo' yaai bhìng bhà, le é to' bhi kwɛi flúúlé, le à dàà kpunglà Izalae-bò finibhà bha' bhɔ' le.